Pewnego dnia przyszło mi do głowy proste spostrzeżenie: część programistów bardziej koncentruje się na zapisie programu i na języku- można ich nazwać "programistami-pisarzami", inni zaś myślą w większym stopniu o algorytmie- określmy ich mianem "programistów-konstruktorów". Przyznam, że przy okazji popełnilem błąd- napisałem o swoich spostrzeżeniach, ale zamiast zaprezentować tę diagnozę prosto i konkretnie, spróbowałem wtłoczyć ją w formę bliską felietonowej. Oto efekt:

http://jdn.pl/node/1932.

Było to swoiste "ostrzenie pióra" trochę pozbawione dyscypliny co spowodowało, że "systematyka programistów" nie była w felietonie wystarczająco wyeksponowana.
Sporo osób ten tekst przeczytało, Jacek Laskowski interesująco go skomentował. Wszystkim, którzy się nim zainteresowali bardzo serdecznie dziękuję.

W felietonie wspominałem również o ochronie prawno-autorskiej oprogramowania, która obecnie polega na tym, że aspektem chronionym nie jest pomysł a sam tekst programu. Dość podobna zasada dotyczy literatury i dziennikarstwa. Wspominam o tym, gdyż doczekałem się nietypowej polemiki, w której mój tekst został potraktowany, jakby go w ogóle nie było.

Skoro pomysły nie są chronione, takie działanie jest jak najbardziej dozwolone prawnie. Moim zdaniem nie jest ono zgodne "tylko" z dobrymi obyczajami. Renomowanym bloggerem nie jestem, ale jdn.pl jest znanym serwisem, a autor drugiego artykułu, Pan Jakub Nabrdalik zarejestrował się w nim ponad rok temu.

Nie chcę jednak kontynuować tego dość przykrego wątku, postaram się za to odnieść merytorycznie do wniosków zawartych w przywołanym artykule.

O ile moim celem nie było wartościowanie tych modeli, o tyle Pan Nabrdalik stawia tezę, iż podejście programisty-pisarza po prostu bardziej się sprawdza.

Zasadniczo zgadzam się, że "pisarz" to model, w kierunku którego należy dążyć choć warto zauważyć, że "konstruktor" i "pisarz" to nie samo nastawienie. To w dużej mierze kwestia predyspozycji. Sukces modelu "pisarza" polega także na zmianach w "strukturze społecznej" środowiska programistów, które przyjmuje coraz więcej osób o zróżnicowanych zdolnościach. Postawiłbym tezę, że wielu "pisarzy" mogłoby wykonywać zawody stricte humanistyczne. Osoby o przewadze inteligencji werbalnej nad algorytmiczną mają po prostu naturalne predyspozycje do przykładania większej wagi do aspektów językowo-estetycznych kodu. Oczekiwanie ewolucji od konstruktora do pisarza wynika z tego, że "urodzeni algorytmicy" stali się mniejszością.

Nie postawiłbym przy tym znaku równości między "urodzonymi algorytmikami" a "urodzonymi programistami", gdyż nowoczesne programowanie to także sztuka integracji różnych rozwiązań. W sztuce tej sprawdzają się osoby lepiej "czytające interfejs", a więc obdarzone większymi zdolnościami werbalnymi. Dlatego uważam, że fascynacja frameworkami nie jest domeną "konstruktorów". Pomimo, że framework to "rusztowanie", nie stanowi on moim zdaniem "naturalnego środowiska" tego modelu programisty.

Można mówić o swoistym paradoksie językowym: "konstruktorzy" wolą biblioteki, "pisarze"- rusztowania. W moim pojęciu konstruktor jest bowiem typem developera, u którego przewaga podejścia "algorytmicznego" przejawia się nie tylko w pisaniu, ale i w stosunku do czytania kodu. Framework wymaga "wczytania się", zrozumienia na jakim etapie wywoływana jest dana metoda. Z tego względu stanowi formę bardziej przyjazną dla "pisarza", który jak to pisarz, jest także bardziej wnikliwym czytelnikiem. Biblioteka, jako zestaw funkcji o określonych wejściach i wyjściach to forma bliższą "konstruktorowi".

Jak już wspomniałem każdy z tych typów programisty ma swoje specyficzne szanse i zagrożenia. "Pisarz" to twórca przejrzystych modeli i dobrze rozumiejący frameworki, utalentowany integrator, którego opanować może tendencja do overengineeringu. W boju o DRY może zapomnieć o KISS. O ile nie ma tendencji do kruczków w modelu i algorytmie, o tyle potrafi "zabawić się" językiem w sposób budzący zmieszanie u początkujących. Choć trzeba przyznać, że robi to raczej rzadko.

"Konstruktor" jak napisał Pan Sławomir Sobótka (http://art-of-software.blogspot.com/2010/05/konstruktor-destruktor.html, przy okazji: wszystkiego dobrego z okazji imienin!) bywa "MacGyverem". Lepiej radzi sobie też z tworzeniem rozwiązań od podstaw.

Wady: oczywiste- potrafi być wręcz dumny z quick-and-dirty lub tworzyć nadmiarowy boilerplate code.

Warto zauważyć, że wady te najbardziej przejawiają się u "typowych pisarzy" i "konstruktorów w postaci czystej" . Optymalny jest model mieszany. W większości zastosowań: "z przewagą pisarza".

Pamiętajmy jednak, że poruszamy się w świecie Javy. Przy tworzeniu rozwiązania niskopoziomowego "model mieszany z przewagą konstruktora" może być typem programisty, którego poszukujemy najbardziej.

Andrzej Szczodrak